الشيخ رسول جعفريان وديگران

206

نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)

وى به اقتضاى اديب و شاعر بودنش ، در روايات تاريخى بيش از ابن سعد از شعر بهره برده است . او در سيرهء پيامبر ( ص ) 670 بيت شعر و محمد بن سعد در طبقات الكبرى 435 بيت آورده است . تعداد 366 گزارش ( 29 ) از مجموع گزارشهاى بلاذرى بدين شرح از واقدى است : الف ) قبل از بعثت گزارشات بلاذرى مربوط به قبل از بعثت ، 137 روايت و نقل قول است كه 20 فقره ( 14 ) آن از واقدى است . گفته‌اند واقدى از حوادث قبل از بعثت چندان اطلاعى نداشته است ، شايد بدين جهت باشد كه بيشترين روايات او به دورهء تولد تا بعثت و موضوعاتى كه به شكلى به بعد از بعثت بر مىگردد ، مربوط مىشود . دو روايت از پيامبر ( ص ) دربارهء بنى اسماعيل « 1 » و بنى عبد الدار « 2 » و نقل قولى درباره بريدن درختان حرم در زمان قصىّ آورده است كه بىارتباط با حوادث بعد از بعثت نيست ؛ زيرا در ذيل كلامش بريدن درختان را در دورهء صغار صحابه « 3 » نيز مطرح كرده است . همچنين براى مقايسهء سن ربيعة بن حارث با سن پيامبر ( ص ) نقل قولى دربارهء فاصله قربانى كردن عبد المطلب و واقعهء فيل آورده است . « 4 » ساير روايات واقدى شامل اطلاعاتى دربارهء سيره پيامبر ( ص ) قبل از بعثت ، مثل اجداد ، پدر و مرضعهء پيامبر ( ص ) جنگهاى فجار ( نخله و شمظه ) ، تزويج خديجه و تعمير كعبه است . ب ) بعد از بعثت روايات واقدى مربوط به دوران بعد از بعثت - نسبت به دوران قبل از بعثت و دوران مدينه - حجم بيشترى را به خود اختصاص داده است . گزارشهاى بلاذرى مربوط به بعد از بعثت 397 روايت و نقل قول است كه 154 فقرهء ( 41 ) آن از واقدى و در موضوعات زير است : * بعثت : شامل موضوعات : تحنث ، زمان و مكان و كيفيت نزول وحى ، سن پيامبر ( ص ) هنگام بعثت ، تأييد نبوت با گفتار ورقة بن نوفل ، نزول آيات و سوره‌ها ، تعليم وضو و نماز

--> ( 1 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 9 . ( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 70 . ( 3 ) . همان ، ج 1 ، ص 65 . ( 4 ) . همان ، ج 1 ، ص 89 .